Ik besefte mij opeens dat het al weer ruim een jaar of tien geleden was dat ik het graf van mijn opa en oma bezocht had. Ik moest direct weer terugdenken aan die bloedhete middag in juli. Rondom de Haagsche Schouw en op de brug stonden militairen als eerbetoon aan mijn opa. Op de brug werd twee minuten stil gestaan ter nagedachtenis aan de slag om de Haagsche Schouw in de eerste dagen van de tweede wereldoorlog. Vanuit de rouwauto zag ik meerdere militairen flauwvallen van de hitte, gek zoiets vergeet je nooit van je leven meer en elke keer als ik over de brug rijd denk ik er aan.

Op bijna 200 meter van het graf staat het herdenkingsmonument van de slag bij de Haagsche Schouw.

Op Rhijnhof zijn meerdere oorlogsgraven te vinden die worden beheerd door de Nederlandse Oorlogsgraven Stichting.

Vroeger had Leiden aan de rand van de stad Bolwerken waar de doden begraven werden. Deze Bolwerken zijn geruimd en bij de opening van Rhijnhof in 1910 zijn de overledenen op Rhijnhof herbegraven.

Behalve een urnenmuur heeft Rhijnhof ook een strooiveld waar de as van overledenen uitgestrooid mag worden indien de nabestaanden dit willen.

De natuur houdt geen rekening met de dood, terwijl onze doden op Rhijnhof begraven worden broedden de vogels hun eieren uit.

Wel apart dat het uitgerekend een kraai is die zijn nest in een boom aan de rand van het strooiveld heeft gebouwd.

Rhijnhof is in de loop der jaren enorm uitgebreid en weinigen zullen zich nog deze oude ingang herinneren.

Belachelijk natuurlijk, maar dat valt mij dan al wandelend weer op, een grote groene struik met maar één rood besje.

Al is het allemaal aangelegd en bedacht, de natuur op Rhijnhof is prachtig.

Indrukwekkend verhaal achter deze grafstenen. Het enige dat ik er (uit privacy overwegingen) over kan zeggen is dat de overledene in de Japanse tuin van de Leidse Hortus werkte en zijn collega's er behalve de stenen diverse Japanse planten hebben geplant.

Chinezen besteden heel veel aandacht aan de graven en geld speelt daarbij geen enkele rol.

Ik heb het boek over de begraafplaats Rhijnhof gekocht. Hierin staat ook een lijst van markante personen die op Rhijnhof begraven liggen. Voor mij vind ik het graf van draaiorgelman Leslie Krul heel markant en Leslie zelf was ook een heel markante man. Hij stond aan de wieg van de jaarlijkse draaiorgeldag en reed jarenlang met zijn orgel(s) voor de 3 Octoberoptocht uit vaak met een rode clownsneus op. Gelukkig is zijn werk niet verloren gegaan en heeft zijn zoon Fabian met succes het bedrijf voortgezet.

Ik zag nog een markante Leidenaar. Dirk Wansink en Hennie Kwik waren de grote mannen achter de Leidse Jazz. Zonder hen hadden we nu niet de twee Jazzfestivals, Jazz on Sunday en was Leiden niet zo'n grote Jazzstad.

Naast bekende en markante Leidenaren heb je helaas ook mensen waar niemand naar omkijkt en die in alle stilte overlijden en begraven worden zonder familie of vrienden. Rhijnhof neemt deze taak op zich en ook daarvoor is een aparte plek ingericht op de begraafplaats.

En dan weer opeens pats, werd ik even teruggegooid naar mijn jeugd. Nog voor ik de naam las op dit graf, voelde ik al wie hier ligt en flitste mijn jeugd tot een jaar of zestien in enkele secondes voorbij. Van zijn vader kreeg ik mijn eerste tennisracket, het beste racket dat ik ooit gehad heb. Ik kreeg na het slepen van de banen elke avond een zakje chips, je weet wel (of eigenlijk bijna niemand weet dit meer) met nog zo'n klein blauw zakje zout erin. Zijn zoon Eduard die veel te vroeg overleden is en hier begraven ligt zal ik nooit vergeten. In de eerste klas van de HBS bleef ik zitten en mijn zomervakantie op de tennisbaan met mijn vader als voorzitter was niet bepaald de leukste. Elke dag als ik het park opkwam vroeg Eduard "en hoe is het nu op school". Ik liep langs het graf en hoorde het hem weer zeggen. Zachtjes siste ik terug, houd je kop joh anders begint die ouwe er weer over.

Nu ik het toch over de kinderjaren heb, een kinderbegrafenis is natuurlijk altijd verschikkelijk. Wat ik nooit geweten heb, kindergraven worden niet geruimd. Andere graven worden na tien jaar geruimd, kindergraven niet. Helaas zijn er ook kinderen die al voor de geboorte overlijden, ook hier is een speciale plek voor ingericht op Rhijnhof.

Bij het gedeelte waar de ongeboren kinderen begraven worden staat het kunstwerk "Scherven". Een kunstwerk dat helaas nooit afkomt, ouders kunnen hierin een scherf met de naam van hun ongeboren kind in laten plaatsen.

Bijna twee uur lang ging Henk Kooreman door met het vertellen over de begraafplaats en steeds meer werd mij de mix tussen bedrijf en emotie duidelijker. Om dit werk te doen moet je je emoties uitschakelen en je tegelijkertijd geen100 maar 1000 % openstellen voor emoties van anderen.

Iedereen die hem gekend heeft, weet wat een geweldig mens het was en een burgemeester die Leiden denk ik nooit meer zal vergeten. Een groot ambassadeur voor de stad en een levensgenieter pur sang, inderdaad Cees Goekoop. Cees is tot zijn dood aan toe voorzitter geweest van de Stichting Beheer Begraafplaats Rhijnhof. Cees was van oorsprong Amsterdammer, maar heeft toch gekozen voor Rhijnhof als zijn laatste definitieve rustplaats.

Cees was een allesdoener en een duizendpoot. In het familiewapen van de familie Goekoop zit een schaap. Op verzoek van zijn vrouw is er op zijn grafsteen dan ook een schaap gegraveerd.

Alleen niet het schaap uit het familiewapen, maar een schaap met vijf poten want dat is wat Cees inderdaad was.

In het park rond de begraafplaats staat ook nog de Cees Goekoop bank. Ik hoor echte Leidenaren al zeggen had daar dan geen tap bij gemoeten of een borrel. Eigenlijk wel ja, wie weet krijgt er ooit een kunstenaar de opdracht om er nog zoiets bij te maken.

In de fotoslidseshow hieronder nog een aantal foto's van de begraafplaats.